Scholen en kinderopvang dicht; heeft de werknemer recht op verlof?

Op zondag 15 maart 2020 heeft het kabinet besloten de scholen en kinderopvang te sluiten, uitgezonderd voor leerlingen/kinderen van ouders in vitale beroepsgroepen. Maar wat zijn nu deze vitale beroepsgroepen? Wat betekent deze maatregel voor de werkgever? En wat kunt u – als werkgever of werknemer – doen?
Sport en spel

Vitale beroepen

Specifiek voor COVID-19 zijn er cruciale beroepsgroepen om de samenleving draaiende te houden tijdens de COVID-19-uitbraak. Ouders of verzorgenden die hieraan werken, kunnen gebruik maken van de kinderopvang/scholen. De lijst met deze cruciale beroepsgroepen is aldus het kabinet als volgt:

  •  Zorg, inclusief productie en transport van medicijnen en medische hulpmiddelen.
  • Leraren en personeel benodigd op school, zoals voor afstandsonderwijs, opvang van kinderen en examens.
  • Openbaar vervoer.
  • Voedselketen: de voedselketen moet breed worden gezien. Deze bestaat uit supermarkten, de aanlevering van supermarkten, de verwerkende industrie en de transporten van deze industrie maar ook het ophalen van producten bij boeren, het aanleveren van bijvoorbeeld veevoer en andere producten bij boeren, de toegang van arbeiders voor de oogst.
  • Transport van brandstoffen zoals kolen, olie, benzine en diesel, etcetera.
  •  Vervoer van afval en vuilnis.
  • Kinderopvang.
  • Media en communicatie: ten behoeve van informatievoorziening aan de samenleving die van noodzaak is om op de hoogte te blijven van wat er speelt.
  • Continuïteit hulpverleningsdiensten (politie en defensie zijn reeds vitaal verklaard):
    o   meldkamerprocessen
    o   brandweerzorg
    o   ambulancezorg
    o   GHOR
    o   crisisbeheersing van de veiligheidsregio’s
  • Noodzakelijke overheidsprocessen (Rijk, provincie en gemeente), bijvoorbeeld betalen uitkeringen en toeslagen, burgerzaken, consulaten en ambassades, justitiële inrichtingen en forensische klinieken.

Spagaat ouders

Door de huidige maatregelen zullen sommige ouders in een spagaat terechtkomen. Aan de ene kant moeten de ouders blijven werken, maar aan de andere kant zijn hun kinderen verplicht thuis (mits de ouders niet in vitale beroepsgroepen werken). Hierdoor kan het voorkomen dat de ouders zelf ook thuis moeten blijven en dat de werkgever geconfronteerd wordt met minder personeel. De hamvraag hierbij is of een werknemer recht heeft op betaald verlof als de school of opvang van zijn/haar kind sluit als gevolg van het coronavirus?

Calamiteitenverlof of kortdurend zorgverlof

In deze situatie is de Wet Arbeid en Zorg van toepassing. Nu de scholen en kinderopvang plotseling dicht zijn gegaan, kan er sprake zijn van een reden om kortdurend calamiteitenverlof of kortdurend zorgverlof aan te vragen bij de werkgever. De werknemer zal het verlof moeten melden bij werkgever. Werkgever zal zich hierdoor geconfronteerd zien met minder personeel, dit terwijl de werkgever het loon van de werknemer(s) wel moet doorbetalen.

Echter, in de cao kunnen andere afspraken zijn gemaakt omtrent het verlof. Dit kunnen aanvullende of afwijkende bepalingen betreffen. Raadzaam is de cao goed te controleren voordat u verlof aanvraagt dan wel het verlof als werkgever honoreert of afwijst.

De mogelijkheid om calamiteitenverlof op te nemen is bedoeld om alternatieve maatregelen te kunnen nemen. Dit maakt dat het verlof niet langdurig kan zijn (korte periode van afwezigheid). De duur van het verlof is niet wettelijk bepaald, maar kan enkel gelden als noodmaatregel voor de ouders/verzorgenden. Het staat dus niet zonder meer vast dat de werknemer recht heeft op calamiteitenverlof.

Het kortdurend zorgverlof is bedoeld voor de werknemer van wie het kind, de echtgenoot of een andere directe naaste ziek is. In dat geval kan de werknemer ten hoogste twee (2) weken kortdurend zorgverlof opnemen. De werknemer zal moeten melden dat hij kortdurend zorgverlof wenst op te nemen. Ook hier moet de werkgever het verzoek van werknemer beoordelen en staat het niet zonder meer vast dat de werknemer recht heeft op kortdurend zorgverlof.

Indien er geen alternatieve maatregel wordt gevonden door de ouders/verzorgenden en/of de werknemer of één van zijn naasten is niet ziek, dan zullen zij regulier verlof moeten opnemen of onbetaald verlof moeten vragen. Het staat de werkgever echter vrij om hier vanuit coulance anders mee om te gaan.

Welk loon moet de werkgever gedurende het verlof doorbetalen? De hoofdregel is dat wanneer de werkgever calamiteitenverlof heeft aangevraagd, dat de werknemer dan recht heeft op het volledige loon. Gedurende (kortdurend) zorgverlof heeft de werknemer recht op tenminste 70% van zijn loon. De cao-partijen kunnen in de cao andersluidende afspraken hebben gemaakt.

Mocht u nog vragen hebben over verlofrechten in het kader van de Wet Arbeid en Zorg of mocht dit zich bij u in uw onderneming voordoen, dan staan wij u graag te woord.

Voor meer informatie kunt u een e-mailbericht sturen naar arbeidsrecht@kienhuishoving.nl of contact opnemen met Ilse van der Woude of Frans Jozef van der Vaart.