Weens Koopverdrag: de onderzoeksplicht en de klachtplicht

Onder het Weens Koopverdrag (UN Convention on Contracts for the International Sales of Goods, CISG) dient de koper het gekochte te keuren en bij de verkoper over gebreken te klagen. Wat zijn de gevolgen als de koper dat niet doet? En wat houdt de onderzoeksplicht precies in?

In eerdere blogs heb ik al geschreven over de vraag wanneer algemene voorwaarden onder het Weens Koopverdrag (WKV) van toepassing zijn en welke voor- en nadelen het Weens Koopverdrag heeft. In deze blog komen de onderzoeksplicht (artikel 38 WKV) en de klachtplicht (artikel 39 WKV) van de koper aan de orde. 

De onderzoeksplicht

Het Nederlandse recht bepaalt niet uitdrukkelijk dat een koper in een B2B relatie een onderzoeksplicht heeft. Maar, de koper moet gebreken binnen een redelijke termijn na ontdekking of nadat hij deze had kunnen ontdekken aan de verkoper melden (artikel 7:23 BW). Als de koper over gebreken klaagt, kan de verkoper zich op het standpunt stellen dat de koper deze gebreken veel eerder had kunnen ontdekken en dus ook eerder had moeten klagen. Indien de verkoper door het te laat klagen niet in zijn belangen is geschaad, heeft het te laat klagen echter geen gevolgen voor de rechten van de koper. 

Onder het Weens Koopverdrag moet de koper de zaken binnen een korte termijn na aflevering keuren of doen keuren. Indien de koopovereenkomst ook het vervoer van de zaken omvat, kan de keuring worden uitgesteld tot het moment van aflevering op de plaats van bestemming. Het Weens Koopverdrag kent geen sanctie voor het niet (doen) keuren van de zaken. Echter, de koper die de zaken niet tijdig keurt, kan veelal niet aan zijn klachtplicht voldoen. Hierover hieronder meer. 

Wat moet de koper doen om aan zijn onderzoeksplicht te voldoen? Hierover bestaat in de rechtspraak helaas geen eenduidig beeld. De aard van het gekochte kan met zich brengen dat de zaken onmiddellijk na aflevering dienen te worden gekeurd (levensmiddelen), maar ook dat de koper slechts onderzoek doet naar zichtbare gebreken en dat hij kan wachten met nader onderzoek totdat de zaken worden gebruikt (complexe machines). Als de zaken zijn bestemd voor wederverkoop en de koper de zaken redelijkerwijs niet kan keuren (bijv. omdat de zaken zich in een container op een schip bevinden), vindt de keuring vaak door de eindgebruiker plaats. Maar let op: uitstel van keuring bij wederverkoop is slechts dan toegestaan als de verkoper van de wederverkoop op de hoogte was. 

Ook de omvang van het onderzoek hangt af van de aard van het gekochte, de redelijke verwachtingen van de koper, eventuele snelle verslechtering of verwerking van de zaken. Zo kan het zijn dat bevroren producten dienen te worden ontdooid om steekproeven te doen of dat machines eerst moeten worden gemonteerd, voordat onderzoek kan worden gedaan. Bij de keuring dient de koper te onderzoeken of het gekochte alle overeengekomen eingenschappen bezit. Stilzitten, bijv. vanwege de bouwvakantie, mag de koper in ieder geval niet. 

Klachtplicht

Hoe verhoudt de onderzoeksplicht zich tot de klachtplicht (artikel 39 WKV)? Het Weens Koopverdrag bepaalt dat de koper gebreken binnen een redelijke termijn aan de verkoper moet melden. De melding is niet aan een bepaalde vorm gebonden. De koper moet de verkoper wel die informatie mededelen die hij over het gebrek heeft. Soms vergt dat een heel gedetailleerde klacht, en soms slechts de mededeling dat er een gebrek is. Dat hangt af van de aard van het gebrek en de deskundigheid van de koper. 

De termijn van de klachtplicht gaat in op het moment dat de koper het gebrek heeft ontdekt of had moeten ontdekken. Daarom is het doen van onderzoek zo belangrijk. Indien de koper een gebrek bij een deugdelijke keuring had kunnen ontdekken, begint op dat moment de termijn van de klachtplicht (en niet pas op het moment dat het gebrek daadwerkelijk is ontdekt). De verkoper kan zich dan op het standpunt stellen dat de koper te laat heeft geklaagd. Het Weens Koopverdrag kent dus een termijn voor het doen van onderzoek en een daarop volgende termijn voor het klagen. 

Gevolgen van te laat klagen

Verricht de koper geen of onvoldoende onderzoek en klaagt hij daarom te laat, verliest de koper al zijn rechten. Hij kan de overeenkomst niet ontbinden en geen schadevergoeding vorderen. Dat geldt natuurlijk ook als de koper gebreken weliswaar heeft gezien, maar bleef stilzitten. Dit is een verschil met het (nationale) Nederlandse recht. Ook naar Nederlands recht verliest de koper in beginsel zijn rechten als hij te laat klaagt, maar onze rechtspraak gaat hiermee soepel om als de verkoper door het te laat klagen geen nadeel heeft ondervonden. 

Wilt u meer weten over uw onderzoeksplicht en uw klachtplicht? Neem dan vrijblijvend contact met mij op.