Nieuwe statuten voor pensioenfondsen per 1 juli 2014

Een paritair, gemengd of onafhankelijk bestuursmodel. Dat zijn per 1 juli 2014 de mogelijkheden voor pensioenfondsen. Op die datum moeten bestaande statuten zijn aangepast.

Per 1 juli 2014 treedt de Wet versterking bestuur pensioenfondsen (wet van 10 juli 2013) in werking. De doelstellingen hiervan zijn verbetering van deskundigheid, versterking van het intern toezicht en vertegenwoordiging van alle risicodragers in het bestuur van een pensioenfonds. De wet verplicht tot een keuze voor een bepaald type bestuursmodel: paritair, gemengd of onafhankelijk, met een vorm van intern toezicht. De keuze moet uiterlijk op 1 juli 2014 in de statuten zijn geïmplementeerd.

Paritair model

In dit model wordt het bestuur gevormd door vertegenwoordigers van de drie groepen belanghebbenden: werkgever(s), werknemers en pensioengerechtigden. Dit model lijkt op de thans bestaande regeling, met het verschal dat pensioengerechtigden een plek in het bestuur moeten hebben. Een of twee onafhankelijke bestuurders kunnen aan het bestuur worden toegevoegd.

Het interne toezicht wordt uitgeoefend in beginsel door een raad van toezicht. Bij een bedrijfstakpensioenfonds is de raad van toezicht verplicht, een ondernemingspensioenfonds kan (nog) kiezen voor een visitatiecommissie met een jaarlijkse visitatie. Over drie jaar wordt overigens ook voor het ondernemingspensioenfonds de raad van toezicht verplicht.

Onafhankelijk model

Het bestuur wordt hierbij gevormd door ten minste twee onafhankelijke bestuurders. Onafhankelijk wil zeggen dat de bestuurders geen directe vertegenwoordigers van de groepen belanghebbenden mogen zijn. Het interne toezicht wordt op dezelfde wijze vorm gegeven als bij het paritaire model.

Gemengde modellen

Het gemengde model kan worden gekenschetst als een one tier board, met binnen het bestuur zowel uitvoerende als niet uitvoerende bestuurders. Het gemende model kent daarbinnen drie varianten: (a) onafhankelijk gemengd, (b) paritair gemend en (c) omgekeerd gemengd.

In het onafhankelijk gemengde model (a) zijn zowel de uitvoerend als niet uitvoerende bestuurders onafhankelijk. De belanghebbenden zijn daarmee niet in het bestuur vertegenwoordigd.
In het paritair gemengde model (b) zijn de uitvoerend bestuurders de vertegenwoordigers van belanghebbenden (werkgever(s), werknemers en pensioengerechtigden) en wordt de positie van niet-uitvoerend bestuurder bekleed door onafhankelijke personen.
Het omgekeerd gemengde bestuur (c) kent onafhankelijke bestuurders als uitvoerende bestuurders en vertegenwoordigers van de drie groepen belanghebbenden als niet-uitvoerend bestuurders.

Medezeggenschap: verantwoordingsorgaan of belanghebbendenorgaan

De medezeggenschap van deelnemers wordt uitgeoefend via een verantwoordingsorgaan of belanghebbendenorgaan. De keuze hangt af van het gekozen bestuursmodel.

Het verantwoordingsorgaan komt in beeld bij het paritaire, het paritaire gemengde en het omgekeerd gemengde bestuur. Het belanghebbendenorgaan is bij het onafhankelijke en onafhankelijke gemengde model aanwezig. Bij deze laatste modellen zijn de belanghebbenden immers niet in het bestuur vertegenwoordigd, zodat zij op andere wijze inspraak moeten hebben. Een belanghebbendenorgaan heeft meer bevoegdheden dan een verantwoordigingsorgaan.

Aanpassing statuten

De implementatie van een nieuwe structuur vereist een aanpassing van de statuten. Hierbij moet ook gedacht worden aan specifieke elementen uit het pensioenrecht zoals de wijze van benoeming, de geschiktheid van de bestuurder en de profielschets. De besluitvorming vindt plaats op basis van de bestaande statuten. Veel statuten kennen hiervoor ruime termijnen of inspraakmogelijkheden. Het verdient daarom aanbeveling tijdig de voorbereidingen te treffen.

Matthijs van Rozen en Ruud Derksen