De financiële gevolgen van het coronavirus: hulpmaatregelen op een rij voor ondernemers

We staan voor een uitdaging. Nederland is zo goed als in lockdown door het coronavirus. De gevolgen hiervan voor de economie zullen groot zijn. Evenementen die zijn of worden afgezegd, contracten die niet meer nagekomen kunnen worden, projecten worden 'on hold' gezet. Ondertussen zijn er wellicht al wel kosten gemaakt en moet uw personeel mogelijk gewoon worden doorbetaald. Welke mogelijkheden heeft u als onderneming om de financiële gevolgen zoveel mogelijk te beperken?

------- Dit blog is dynamisch en zal aan de hand van actualiteiten steeds worden aangevuld en aangepast door Jeroen Gerritsma en Nelleke Jans--------

Laatstelijk gewijzigd: 24 maart 2020 om 12:00

Ondernemingen in bepaalde sectoren zien zich al geconfronteerd met een dalende omzet. Als gevolg daarvan wordt misschien niet, of binnenkort niet meer, voldaan aan financiële ratio’s die verplicht zijn uit hoofde van de financieringsdocumentatie. Ook ontstaat mogelijk binnenkort de vraag naar aanvullende financiering. Financiers gaan wellicht striktere leningsvoorwaarden hanteren als gevolg van de schending van bepaalde afspraken. Daarbij kunnen financiers eisen dat ondernemers een businessplan opstellen waarin de impact van de pandemie en de wijze waarop zij deze risico’s mitigeren moeten opnemen.

Veel ondernemers vrezen dan ook voor de gevolgen van het coronavirus voor hun onderneming. Wij ontvangen hierover veel vragen. Daarom zetten wij voor u uiteen welke hulpmaatregelen in deze tijden van crisis worden aangereikt aan startende, middelgrote en grote ondernemingen die in de financiële problemen dreigen te komen. 

Zie aan het einde van dit blog een tijdlijn van de verschillende maatregelen die worden genomen vanuit de overheid, bancaire sector en branchevereniging. De tekst van dit blog en de tijdlijn zal steeds worden aangepast, en aangevuld met nieuwe ontwikkelingen.

Vanuit de overheid

I) Verruiming regeling borgstelling MKB-kredieten (de Regeling) - voor MKB ondernemingen en starters

Het kabinet heeft donderdag 12 maart bij brief aan de Tweede Kamder medegedeeld ddat de Regeling wordt verruimd. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat staat via de Regeling borg voor de kredieten aan ondernemers, zodat zij makkelijker geld kunnen lenen bij financiers.

De Regeling houdt in dat de overheid borg staat voor de kredieten aan ondernemers. Bedrijven die in liquiditeitsproblemen komen als gevolg van het coronavirus kunnen daardoor eerder worden geholpen door banken en andere financiers door het tijdelijk verstrekken van een overbruggingskrediet of een ophoging van het rekening-courantkrediet. Ook opschorting van aflossingen van bestaande kredieten is een mogelijkheid die financiers zelf kunnen treffen.

De regels die bij een borgstellingskrediet gelden (zoals de omvang, looptijd, aflossing en opschorting) zijn afhankelijk van het type onderneming (starter of gevestigde ondernemer) en het doel van de lening.

De Regeling is bestemd voor de onderneming/groep die voldoet aan de volgende grenzen:

  • Maximaal 250 werknemers (fte);
  • Jaaromzet tot maximaal EUR 50 miljoen of een balanstotaal tot EUR 43 miljoen.

Let op:

i)           Onder ‘groep’ worden ook partnerondernemingen meegerekend: partnerondernemingen zijn ondernemingen met een eigendomsrelatie van 25-50%. Partnerondernemingen worden naar rato van eigendomsbelang meegerekend.

ii)         De onderneming mag geen overwegende omzet hebben in een uitgesloten sectortraditioneel – daarmee wordt bedoeld voorafgaand aan de coronacrisis – mocht de aanvrager geen overwegende omzet (meer dan 50%) hebben in uitgesloten sectoren. Uitgesloten sectoren zijn ondernemingen op het gebied van: vastgoed exploitatie, verzekerings- en financieringsbedrijf, publiek verzekerde zorg, land- en tuinbouw, visserij, dierenartsen, notarissen, advocatuur, deurwaarders. 

Wij kunnen ons echter voorstellen dat – vanwege de ingrijpende gevolgen van de pandemie voor meerdere van de hiervoor genoemde sectoren – er op dit onderwerp een nieuw standpunt komt vanuit de overheid. Dit houden wij nauwlettend in de gaten.

UPDATE: op 17 maart 2020 is aangekondigd dat er ook een tijdelijke borgstelling komt voor werkapitaal voor land- en tuinbouwbedrijven onder de regeling MKB-Landbouwkredieten. Deze regeling geldt vanaf 18 maart 2020. 

Het aanvragen van de verruimde borgstelling MKB verloopt via de bank. De bank dient de aanvraag op verzoek in bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. U moet zich als ondernemer dan ook melden bij uw eigen bank. De volgende banken werken met de Regeling: ABN AMRO, Deutsche Bank Nederland, ING Bank, Rabobank, Triodos Bank en Van Lanschot Bankiers. Voor meer informatie over het aanvragen van de Regeling klik hier.

II) Verruiming regeling Garantie Ondernemersfinanciering (GO-regeling): voor middelgrote en grote ondernemingen

Middelgrote en grote ondernemingen die problemen ondervinden bij het verkrijgen van bankleningen en bankgaranties, kunnen gebruik maken van de GO-regeling. Met de GO-regeling wordt het eenvoudiger voor ondernemingen om een banklening of bankgarantie te krijgen. De bank krijgt namelijk een 50% Staatsgarantie, en loopt hierdoor minder risico.

Het maximaal te lenen bedrag onder de GO-regeling is als onderdeel van het pakket steunmaatregelen door de coronacrisis verhoogd van EUR 50 miljoen naar EUR 150 miljoen. Het garantieplafond is verhoogd van EUR 400 miljoen naar EUR 1,5 miljard. Door deze verhogingen ontstaan ruimere financieringsmogelijkheden voor bedrijven.

Op dit moment wordt gewerkt aan de uitwerking van de verruimde GO-regeling. Er is een informatielokket geopend bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voor meer informatie over de inhoud van de GO-regeling (088-0422500).

Aanvragen van de GO-regeling kan uiteindelijk bij de banken die zijn aangesloten aan de GO-regeling. De financiers die meewerken aan de GO-regeling treft u hier

III) Aangekondigde uitstel aflossingsverplichtingen en rentekortingen Qredits

Qredits heeft de afgelopen jaren diverse starters en ondernemers uit het kleinbedrijf gefinancierd. Ook bepaalde ondernemingen in het kleinbedrijf worden geraakt door de coronacrisis. Om de risico's voor deze doelgroep te mitigeren zal het kabinet EUR 6 miljoen ter beschikking stellen om Qredits financieel te ondersteunen, zodat Qredits op haar beurt de in aanmerking komende ondernemingen kan steunen die worden geraakt door de coronacrisis.

De in aanmerking komende ondernemingen, dat wil zeggen: de ondernemingen die direct worden geraakt door de gevolgen van de coronacrisis, zullen worden ondersteund door een uitstel in de aflossingsverplichtingen voor een periode van maximaal 6 maanden en een rentekorting over dezelfde periode. Qredits zal de aanvraag van iedere onderneming separaat toetsen.  

Deze maatregel wordt nu voorgelegd aan de Europese Commissie, en zal na akkoord worden geïmplementeerd door Qredits.

IV) Noodloket: eenmalige tegemoetkoming voor bepaalde ondernemers

Het Noodloket is een regeling voor ondernemers die worden getroffen door de door de overheid getroffen maatregelen naar aanleiding van de de coronacrisis, zoals eet- en drinkgelegenheden, sport- en fitnessclubs, ondernemers binnen de reisbranche, kappers, visagisten, schoonheidssalons en nagelstudio's,

Deze ondernemers kunnen een eenmalige tegemoetkoming ontvangen. De tegemoetkoming uit hoofde van het Noodpakket is vastgesteld op EUR 4.000 per onderneming. De uitkering van de tegemoetkoming is aan voorwaarden verbonden. Deze voorwaarden worden op dit moment uitgewerkt door het kabinet. 

Vanuit de bancaire sector

Banken hebben aangegeven intensief contact te houden met de klanten en de verschillende brancheverenigingen. Per klant zal worden gekeken naar de mogelijkheden van een verruiming van de liquiditeiten, een en ander met inachtneming van de verschillende getroffen regelingen.

Ondernemingen met een financiering tot EUR 2,5 miljoen kunnen tot maximaal 6 maanden uitstel krijgen van de aflossingsverpichtingen van hun leningen. ABN AMRO, ING, Rabobank, de Volksbank en Triodos Bank hebben samen tot deze maatregel besloten.

Tot slot zijn de banken op het moment van schrijven druk doende met het inrichten van aanvraagloketten voor de Regeling en de GO-regeling. 

Vanuit de Europese Unie

De maatregelen die worden genomen kunnen leiden tot verboden staatssteun (de minimissteun).  De Europese Commissie, die toezicht houdt op de naleving van de staatssteunregels, heeft aangekondigd de strenge regels die gelden voor staatssteun de komende tijd soepeler te gaan hanteren in geval van nationale steun aan bedrijven die in de problemen gaan of dreigen te komen.

Daarnaast wil de Europese Commissie met een speciaal investeringsfonds, het Corona Response Investment Initiative, de sectoren die het hardst worden getroffen ondersteunen. Hiervoor zal EUR 37 miljard worden vrijgemaakt.

Tot slot

Voor eventuele vragen en/of onduidelijkheden naar aanleiding van het bovenstaande kunt u Jeroen Gerritsma of Nelleke Jans benaderen.

Wij wensen allen veel sterkte in de onzekere aankomende periode!

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VERSCHILLENDE (AANGEKONDIGDE) HULPMAATREGELEN VOOR ZZP'S, MKB-ONDERNEMINGEN EN GROOTBEDRIJVEN

  • Donderdag 12 maart (brief): brief van het Kabinet aan de Tweede Kamer, enkele aankondigingen:
  1. Bedrijven die worden getroffen door de gevolgen van de uitbraak kunnen in aanmerking komen voor de huidige regeling werktijdverkorting (voor meer informatie over deze inmiddels per 17 maart jl. verouderde regeling en hoe hiermee om te gaan, houdt de actualiteitenpagina van KienhuisHoving in de gaten of neem contact op met een van onze specialisten arbeidsrecht);
  2. Een verruiming van de borgstelling MKB-kredieten per eind maart (voor meer informatie hierover, houdt dit blog in de gaten of neem contact op met Jeroen Gerritsma of Nelleke Jans);
  3. Een verlaging van de voorlopige belastingaanslag is aangekondigd (voor meer informatie hierover, neemt u dan contact op met uw fiscalist of accountant);


  • Vrijdag 13 maart 2020 (persbericht): Europese Commissie presenteert een gecoördineerde Europese aanpak om de economische gevolgen van het coronavirus zoveel mogelijk tegen te gaan;
  • Zondag 15 maart 2020 (nieuwsbericht): Vervroegde inwerkingtreding van de verruimde regeling borgstelling MKB-kredieten;
  • Dinsdag 17 maart 2020 (Kamerbrief): de minister van Economische Zaken en Klimaat en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben een aanvullend pakket maatregelen aangekondigd met als doel de banen en inkomens te beschermen van zzp' ers, MKB-ondernemers en grootbedrijven: 
  1. Instelling tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud (NOW) (zie voor meer informatie over de NOW-regeling de blogs van onze specialisten van de sectie Arbeidsrecht);
  2. Extra ondersteuning zelfstandige ondernemers zonder personeel (meer informatie over deze regeling treft u hier
  3. Versoepeling uitstel van betaling belasting en verzuimboetes voor het niet op tijd betalen hoeven niet te worden betaald (neem voor meer informatie contact op met uw fiscalist of accountant);
  4. Verruiming regeling Garantie Ondernemingsfinanciering-regeling;
  5. Aangekondigde versoepeling aflossingsverplichtingen en rentekorting kleine ondernemers op microkredieten Qredits (deze regeling wordt op dit moment nader uitgewerkt: wordt vervolgd);
  6. Tijdelijke borgstelling voor land- en tuinbouwbedrijven met Borgstellingskrediet voor de Landbouw (BL) (deze regeling wordt op dit moment nader uitgewerkt: wordt vervolgd);
  7. Aankondiging overleg met Vereniging Nederlandse Gemeenten over de mogelijkheid om (voorlopige) lokale aanslagen aan ondernemers stop te zetten en al opgelegde aanslagen aan bedrijven in te trekken (wordt vervolgd);
  8. Aangekondigde compensatieregeling voor bedrijven in de horeca en de reisbranche (deze regeling wordt op dit moment nader uitgewerkt: wordt vervolgd).

 

  • Zaterdag 21 maart 2020 (nieuwsbericht FD): Uitstel betaling pensioenpremies. Ondernemers die in acute problemen komen door de coronacrisis kunnen uitstel krijgen voor de betaling van pensioenpremies. Voor meer informatie over de gevolgen van de tijdelijke arbeidsduurverkorting voor de pensioenopbouw in verband met het coronavirus, zie de blog van onze specialisten van de sectie Pensioenrecht.